Menopozdan sonra cinsellik biter mi?

Hayır. “Menopozla birlikte cinsel hayat da biter” düşüncesi yaygındır, ama kaynaklar bunu desteklemez. Değişen şey cinselliğin kendisi değil, çoğu zaman ritmi, hızı ve ihtiyaçlarıdır.

Amerika’da binlerce kadını menopoza geçiş boyunca yıllarca izleyen SWAN çalışması bu soruyu doğrudan inceledi. Menopoza geçişte cinsel istek azaldı ve ilişki sırasında ağrı arttı. Ama cinselliğe verilen önem, uyarılma, ilişki sıklığı, partnerle duygusal doyum ve fiziksel haz menopozla bağımsız olarak ilişkili bulunmadı. Bunlar üzerinde sağlık durumu, ruh sağlığı, cinselliğe verilen önem, ilişkideki değişiklikler ve vajinal kuruluk daha belirleyiciydi (Avis ve ark., 2009).

Yani menopoz tablonun bir parçası, ama tamamı değil. Cinsel hayatın; bedenin, ilişkinin, ruh hâlinin ve günlük hayatın birlikte çizdiği bir resimdir. The Menopause Society’nin sade ifadesiyle, cinsel hayatının ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını yalnız sen ve partnerin bilebilirsin (The Menopause Society, Sexual Health).

Menopozda cinsel hayatta neler değişebilir?

The Menopause Society, bu dönemde birbirinden farklı deneyimlerin olabileceğini belirtir (The Menopause Society, Sexual Health):

  • İstek. Bazı kadınlarda orta yaşta istek belirgin azalır; bazılarında ise ilgi artar ya da değişmez.
  • Uyarılma. Bazı kadınlar genital uyarılmanın gelişmesinde ya da sürmesinde zorlanabilir.
  • Kayganlık. Östrojen azaldıkça vajinada kuruluk ve dokuda incelme olabilir; bu da ilişkiyi ağrılı hâle getirebilir.
  • Orgazm. Bazı kadınlar orgazma ulaşmakta zorlanabilir; bu yeni ortaya çıkmış ya da uzun süredir var olan bir durum olabilir.

NHS de cinsel isteğin azalmasını menopoz belirtileri arasında sayar ve vajinal kuruluğun ilişkiyi ağrılı yapabileceğini belirtir (NHS, Menopause symptoms). Kuruluk ve isteksizliğin ayrıntılarını vajinal kuruluk ve cinsel isteksizlik, ağrının nedenlerini ise menopozda ilişki sırasında ağrı yazısında ayrı ayrı ele aldık. Bu yazı ise cinsel hayatı bütün olarak konu alıyor.

Bu dönemde bazı kadınlar için olumlu bir değişim de olur. Gebelik kaygısının ortadan kalkması ya da çocukların büyümesiyle evde daha fazla zaman ve mahremiyet bulunması, bazı kadınların kendini daha rahat hissetmesini sağlayabilir. Herkes böyle yaşamaz, ama bu da bu dönemin gerçeklerinden biridir.

Cinselliği yalnız hormonlar mı etkiler?

Hayır. The Menopause Society, cinsel hayatı etkileyen hormon dışı birçok etkeni sayar: boşanma ya da yeni bir ilişki gibi partner değişiklikleri, yaşlanan ya da hasta anne babaya bakmanın getirdiği stres, beden algısında ve özgüvende değişimler, dinlendirmeyen uyku ve bazı ilaçlar. Partnerin kendi cinsel sorunlarının da kadının cinsel doyumunu etkileyebileceğini belirtir (The Menopause Society, Sexual Health).

NHS de cinsel isteğin azalmasının nedenleri arasında ilişki sorunlarını, stresi, kaygıyı ve depresyonu, menopozdaki hormon değişimlerini, yorgunluğu ve tansiyon ilacı ya da antidepresan gibi bazı ilaçları sayar (NHS, Loss of libido). Cleveland Clinic ise güven ya da yakınlık eksikliği gibi ilişki sorunlarını ve işten, aileden ya da günlük hayattan gelen stresi isteği azaltan etkenler arasında anar (Cleveland Clinic, Low Libido).

Gece terlemesi yüzünden bölünen uyku, gün boyu süren yorgunluk ya da aynada gördüğün bedene yabancılaşma isteği doğrudan etkileyebilir. Bunları fark etmek, sorunu “bende bir şey bitti” diye değil, çözülebilecek parçalar olarak görmeni sağlar.

Değişebilenler ve kiminle konuşabilirsin?

Değişebilen Neden Konuşabileceğin kişi
Cinsel istek Hormon değişimi, stres, yorgunluk, ilişki, bazı ilaçlar Kadın doğum uzmanı, aile hekimi, cinsel terapist
Uyarılma ve kayganlık Östrojenin azalması, vajinal kuruluk Kadın doğum uzmanı
Orgazm Uyarılmada değişim, ağrı, kaygı Kadın doğum uzmanı, cinsel terapist
İlişki sırasında ağrı Vajinal kuruluk, doku incelmesi, başka nedenler Kadın doğum uzmanı
Partnerle uyum ve iletişim Değişen ritim, konuşulmayan beklentiler Çift terapisti
Beden algısı ve özgüven Bedendeki değişimler, ruh hâli Ruh sağlığı uzmanı

Partnerinle bu değişimi nasıl konuşabilirsin?

Pek çok çift bu konuyu hiç konuşmadan geçiştirir. Kadın isteksizliğini ya da ağrıyı saklar, partner geri çekilmeyi kendine yönelik bir reddedilme gibi algılar. Sessizlik ikisini de yalnızlaştırabilir.

Açık bir konuşma çoğu zaman ilk ve en etkili adımdır. Neyin değiştiğini, neyin hâlâ iyi geldiğini, neyin acele ettirdiğini anlatmak, yeni bir ritim bulmanın yolunu açar. Uyarılmaya daha fazla zaman ayırmak, ilişkiyi yalnız birleşmeden ibaret görmemek, dokunma ve yakınlığın başka biçimlerine yer açmak bu dönemde birçok çifte iyi gelir. Cleveland Clinic, bir terapistin partnerlerin iletişimini geliştirmesine yardım edebileceğini belirtir (Cleveland Clinic, Low Libido).

Bu konuşmayı nasıl açacağını bilmiyorsan eşine menopozu anlatmak yazısı başlangıç için fikir verebilir. Partnerin de bu dönemde kendi bedenindeki değişimlerle, kendi kaygılarıyla karşılaşıyor olabilir; konuşma iki yönlüdür.

Yeni bir ilişkiye başlıyorsan bir konuyu atlamamak gerekir: Gebelik riski azalsa da cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için yaş bir koruma değildir. The Menopause Society, uzun süreli ve tek eşli bir ilişkide olmayan herkesin bu enfeksiyonlar açısından risk altında olduğunu hatırlatır (The Menopause Society, Sexual Health). Gebelikten korunmayı ne zaman bırakabileceğini de hekiminle konuşmak gerekir; menopoz son adetten 12 ay sonra kesinleşir.

Cerrahi ya da erken menopozda cinsellik nasıl etkilenir?

Her iki yumurtalık ameliyatla alındığında menopoz başlar (The Menopause Society, Premature Menopause). Bu durumda hormon değişimi yıllara yayılmaz, bir anda olur. The Menopause Society, erken yaşta yaşanan menopozun beden algısı, cinsellik ve doğurganlıkla ilgili kaygıları artırabileceğini belirtir (The Menopause Society, Premature Menopause). Böyle bir ameliyat planlanıyorsa ya da geçirdiysen, cinsel sağlığını da görüşmenin bir parçası yapabilirsin.

Cinsel sağlığın hakkında hekimine söylemek normal mi?

Evet, hem normal hem de işe yarar. The Menopause Society, cinsel kaygıları bir sağlık profesyoneliyle paylaşmanın isteği ve cinsel doyumu artırabileceğini belirtir. Sağlık profesyonelleri gerektiğinde seni cinsel sorunlarda uzmanlaşmış klinisyenlere yönlendirebilir; zor tıbbi, ilişkisel ya da ailevi konular için danışmanlık da destek olabilir (The Menopause Society, Sexual Health).

Bu konuyu açmak utandırıcı gelebilir. Oysa cinsel sağlık da uyku ya da tansiyon gibi muayenede konuşulabilecek bir sağlık konusudur. Muayenede “cinsel hayatımda değişiklikler var” demek yeterli bir başlangıçtır. Sorabileceğin sorular:

  • Cinsel isteğimdeki değişimin hormon dışı bir nedeni olabilir mi?
  • Kullandığım ilaçlar cinsel hayatımı etkiliyor olabilir mi?
  • İlişki sırasında ağrımın nedeni ne olabilir?
  • Beni bir cinsel sağlık uzmanına ya da çift terapistine yönlendirebilir misiniz?

Bu sayfa tedavi seçeneklerini anlatmaz. Cinsel sağlığa yönelik seçenekleri hekiminle konuşmalısın.